آمار جهانی تولید فولاد نشان می دهد که تولید این محصول در ایران روند رو به کاهش داشته و انتظار می رود با گسترده شدن بحران های مالی جهان این روند تشدید شود.
این در حالی است که دولت نیز تعرفه واردات فولاد را حذف کرده و انتظار می رود طی ماه های آینده با گسترش واردات بسیاری از کارخانجات تولید خود را کاهش دهند که این امر نگرانی هایی را برای این صنعت ایجاد خواهد کرد.هر چند انتظار می رفت که با رایزنی های فولادسازان داخلی دولت در تصمیم خود تجدید نظر کند و تعرفه ها را تا سطح ۳۰درصد افزایش دهد اما پس از آن وزیر بازرگانی اعلام کرد که تعرفه واردات فولاد در همین سطح باقی خواهد ماند.
در حالی که مسوولان وزارت صنایع و معادن بر افزایش تعرفه واردات فولاد به منظور حمایت از تولیدکنندگان داخلی در پی کاهش قیمت های جهانی فولاد اصرار دارند اما مسوولان وزارت بازرگانی عقیده دیگری دارند و بر مواضع خود اصرار می کنند. به طوری که مهدی غضنفری معاون وزیر بازرگانی و رئیس سازمان توسعه تجارت ایران درباره آخرین وضعیت تعرفه واردات فولاد اظهار کرد:« وزیر بازرگانی در رابطه با وضعیت بازار فولاد چندی پیش گزارشی درباره بازار فولاد ارائه کرد که این گزارش نظر مسوولان مربوطه را به خود جلب کرده و نگرانی های موجود را در این زمینه برطرف کرد.» وی یادآور شد:« قیمت فولاد در دوره ای از سال جاری به شدت افزایش داشت که در حال حاضر کاهش قیمت این کالا به اندازه افزایش قیمت یاد شده نیست و هنوز به کف قیمت فولاد نرسیده ایم بنابراین چرا باید بگوییم که در بازار و صنعت فولاد بحران به وجود آمده است.»
او تصریح کرد: «حمایت از صنعت فولاد طبق معمول ادامه خواهد یافت اما به نظر می رسد بحث افزایش تعرفه واردات فولاد به کشور فعلا در دستور کار نیست.»
در مقابل تولیدکنندگان فولاد ایران همواره احساس خطر می کنند و معتقدند که هم اکنون حدود ۳۰۰ میلیارد تومان نقدینگی معادل ۵۰۰ هزار تن محصولات فولادی تولید شده، در انبار کارخانه ها انباشته شده و به فروش نرفته است. آنان با انتقاد از این موضوع که مسوولان وزارت بازرگانی در بحران به وجود آمده برای فولادسازان داخلی چاره اندیشی نمی کنند، خواستار اجرای مصوبه دولت در مورد استمهال بدهی تولیدکنندگان واجد شرایط هستند و تاکید می کنند که ارائه تسهیلات برای واردات شمش به کشور می تواند یکی از راهکارهای حل مشکلات فولادسازان باشد.
به اعتقاد تولیدکنندگان فولاد، در شرایطی که همه فولادسازان دنیا دچار بحران شده اند، محموله های شرکت های بزرگ در آب های اطراف ایران سرگردان بوده و شرکت ها حاضرند محصولات خود را زیر قیمت در بازارهایی مانند ایران که مانع وارداتی ندارند، بفروشند. در چنین شرایطی نظارت بر اجرای قوانین ضد دامپینگ ضرورت زیادی دارد اما متاسفانه در این زمینه نیز هیچ گونه نظارتی وجود ندارد. این در حالی است که در بین کشورهای تولیدکننده فولاد در جهان فقط در ایران تعرفه واردات فولاد صفر تعیین شده و در برخی از کشورهای تولیدکننده فولاد، تعرفه واردات بین ۱۳۰ تا ۱۳۵ درصد است.
تمام این نگرانی ها در حالی به وجود آمده است که بر اساس گزارش موسسه بین المللی آهن و فولاد (IISI)، تولید جهانی فولاد خام در سال ۲۰۰۸ میلادی با ۲/۱ درصد کاهش نسبت به سال ۲۰۰۷ به یک میلیارد و ۷/۳۲۹ میلیون تن رسید. به طوری که این کاهش در صنعت فولاد ایران نیز کاملا مشهود است. سال ۲۰۰۸ دومین سال پیاپی محسوب می شود که تولید فولاد خام جهان از مرز یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تن فراتر رفته است. در این سال تولید فولاد خام در اغلب کشورها و مناطق عمده تولیدکننده این محصول استراتژیک مانند اتحادیه اروپا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی و CIS با کاهش مواجه شد. اگرچه قاره آسیا و به ویژه چین و خاورمیانه از خود رشد مثبت تولید را نشان دادند. دلیل اصلی کاهش تولید اغلب فولادسازان بزرگ جهان در سال گذشته میلادی کاهش قابل ملاحظه قیمت این کالا در بازارهای جهانی بود و به دنبال آن نیز تقاضای موجود در بازار برای خرید فولاد و محصولات فولادی به شدت کاهش یافت.
سال گذشته بسیاری از فولادسازان بزرگ جهان برای کاهش هزینه های خود مجبور به اصلاح ساختار و تعدیل نیرو شدند. با این وجود باز هم بسیاری از فولادسازان از کاهش سودآوری در سال ۲۰۰۸ در امان نماندند. تولید جهانی فولاد خام به ویژه از ماه سپتامبر ۲۰۰۸ تا پایان سال رشد منفی پرشتابی را به خود گرفت. تولید جهانی فولاد خام در دسامبر سال ۲۰۰۸ با کاهش ۲۴/۳ درصدی در مقایسه با مدت مشابه در سال ۲۰۰۷ مواجه شد که به عنوان بیشترین کاهش تولید ماهانه در سال گذشته به ثبت رسید. چین به عنوان بزرگ ترین تولیدکننده فولاد خام در جهان سال گذشته بیش از ۵۰۰ میلیون تن از این کالای استراتژیک را تولید کرد.
بر این اساس تولید فولاد خام چین در سال ۲۰۰۸ به ۵۰۲ میلیون تن رسید که افزایش ۶/۲ درصدی را نسبت به سال ۲۰۰۷ نشان داد. تولید فولاد خام چین از ۲۲۲ میلیون تن در سال ۲۰۰۲ تاکنون بیش از دو برابر شده است. همچنین سهم چین از تولید جهانی فولاد خام نیز به رشد خود در سال ۲۰۰۸ ادامه داده و به حدود ۳۸ درصد رسید.
آسیا در سال ۲۰۰۸ در مجموع ۵/۷۷۰ میلیون تن فولاد خام تولید کرد که ۵۸ درصد از کل تولید جهانی محسوب می شود. کره جنوبی و هند نیز با افزایش ۸/۳ و ۷/۳ درصدی در تولید فولاد خام روبه رو شدند. ژاپن نیز ۱۱۸ میلیون تن فولاد خام در سال ۲۰۰۸ تولید کرد که نسبت به سال ۲۰۰۷ کاهش ۲/۱ درصدی را نشان می دهد. ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا نیز در سال گذشته در مجموع ۱۹۸۶ میلیون تن فولادخام تولید کردند که کاهش۳/۵ درصدی را نسبت به سال ۲۰۰۷ تجربه کرد.
تولیدکنندگان عمده فولادخام در اروپا یعنی کشورهای آلمان، ایتالیا و فرانسه همگی کاهش تولید فولاد خام را در سال گذشته تجربه کردند. در سال ۲۰۰۸ تولید فولاد خام در منطقه آمریکای شمالی با کاهش ۵.۵ درصدی نسبت به سال ۲۰۰۷ مواجه شد. آمریکا نیز ۵/۹۱ میلیون تن فولاد خام تولید کرد که نسبت به سال ۲۰۰۷ کاهش ۸/۶ درصدی داشت. همچنین تولید فولادخام در کشورهای CIS در سال ۲۰۰۸ متحمل کاهش ۱/۸ درصدی شد.
روسیه ۶۹ میلیون تن فولاد خام تولید کرد که افت ۴.۵ درصدی را نسبت به سال ۲۰۰۷ نشان داد، در حالی که تولید فولاد خام اوکراین با ۱/۱۳ درصد کاهش در سال گذشته بالغ بر ۳۷ میلیون تن شد. بر اساس آمار موسسه بین المللی آهن و فولاد تولید فولاد خام ایران در سال ۲۰۰۸ میلادی به ۱۰ میلیون تن رسید که با وجود کاهش ۱۰۰ هزار تنی نسبت به سال ۲۰۰۷ این حجم تولید باعث شد که رتبه جهانی ایران در زمینه تولید فولاد خام با یک رده ارتقا نسبت به سال ۲۰۰۷ به رتبه ۱۹ برسد. ایران در سال ۲۰۰۷ میلادی با تولید ۱/۱۰ میلیون تن فولاد خام رتبه جهانی ۲۰ را از نظر تولید این کالای استراتژیک کسب کرده بود. همچنین در میان کشورهای خاورمیانه ایران بعد از ترکیه در رتبه دوم از نظر تولید فولاد خام در سال ۲۰۰۸ میلادی قرار گرفت. ضمن اینکه در میان کشورهای آسیایی نیز ایران در سال ۲۰۰۸ در زمینه تولید فولاد خام در رتبه هفتم جای گرفت.   
    
   
   گزارش : روزنامه سرمایه (www.sarmayeh.net)